Birth, life, death (2)

Tijdens een kampvuur in 1844 bespraken vijf cowboys het leven. De mannen wilden doorgronden wat het leven nu eigenlijk precies was. De uitkomsten lees je in het tweede deel van de miniserie Birth, life, death.


Het leven is een weg met veel rotsen
een symfonie
een kosmische symfonie
een tunnel met zwart licht aan het einde

maar toch is leven een celebratie
het leven als een vuur
maar ook een metafoor waar we niets mee kunnen

leven is leven


Countryman Ray

Last days of the year

Het eind van het jaar is op de prairie altijd een drukke tijd. Er worden rekeningen vereffend, voorraden geteld, er wordt opgeruimd en vooruitgeblikt. Het is een gezellige tijd, maar niet voor iedereen. Sommige cowboys zijn namelijk niet thuis, maar met hun kudde onderweg.


ik zit met mijn twee maten
zwijgend rond het vuur
we houden de koeien in de gaten
en denken aan het laatste uur

van het jaar. Wij zijn niet thuis
als over een paar dagen de laatste slag
van het jaar weerklinkt; ons huis
is dan de kudde, maar wij doen niet ons beklag

een cowboy heeft een zwervend bestaan
een huis is voor hem te benauwd
zo laten wij onszelf het jaar uitgaan
nog een paar dagen, dan is ook dit jaar oud


Countryman Ray

Cold in my tipi

Ik kreeg commentaar van een lezer dat ik maandag praatte over de zeldzame sneeuw op de prairie, terwijk ik woensdag praatte over de winterse kou op dezelfde prairie. Maar kou en sneeuw zijn niet hetzelfde. Lees het volgende gedicht maar.


de wind waait door de naden
van mijn tipi, het is koud
ik zou een kalkoentje willen braden
maar ik heb helaas geen hout

er vallen dan wel geen vlokken
maar het is winter als nooit tevoren
wij indianen zitten mooi met de brokken
terwijl de cowboys knappend houtvuur horen


Countryman Ray

Little Queenie

Nou, dat waren dus de limericks. Ik ga in de toekomst vaker dit soort kleine series doen. Nu weer over de tot de orde van de dag, of liever gezegd de nacht. In veel western-dorpen en steden was er 's nachts namelijk heel wat activiteit. Bijvoorbeeld van de dames van lichte zeden, zoals ene Little Queenie die actief was in River City, Oregon. Wat ze deed wordt in onderstaand gedicht beschreven.


rond acht uur 's avonds werd Queenie actief
de cowboys drinkend in de saloon,
(hun buidels puilend van de dollars)
hunkerden naar wat liefde -

vonden die in Little Queenie;
ze volgden haar gretig naar boven
daar gaf ze hen nog een whisky
met een extraatje er in

als ze dan eindelijk wakker werden,
het hoofd bonkend van de pijn
waren Queenie en hun dollars
ver, ver weg


Countryman Ray

So lazy

Een van de meest luie cowboys op de prairie was Harry "Lazy Sod" McDumbford. Hij was tevens dichter. Zijn aangeboren neiging tot inactiviteit, zijn gebrek aan oplossend vermogen alsook zijn zuinigheid met woorden (hij schreef slechts drie gedichten in zijn hele leven) komen mooi samen in het volgende korte gedicht, dat hij omstreeks 1911 schreef. Ik vond het in de bundel "Pure Prairie Poetry", een dundruk uitgave met meer dan 1000 gedichten, verzameld door Alan S. Ditchworth.


er zit een gat in mijn schoen
wat moet ik nu doen?


Countryman Ray

The Wrong Joke

Op de prairie was het leven hard, ik heb dat al vaker gememoreerd. Zwaar werk, lange dagen, hitte, stof, ongedierte, veel kans op ongelukken en slechts af en toe een beetje vertier. Bijv. in de saloon, of anders in de kamers erboven (zie de entry van 14 april). Een van de meest tragische bijfiguren uit de nadagen van het klassieke Wilde Westen was de stand-up comedian Franklin "Funny Face" Robson. Hij maakte in 1902 een tournee over de prairie met zijn one man show "All I can do is look after some cows". Dit was een duidelijke sneer naar de intellecuele capaciteiten van cowboys. Die vonden het dan ook helemaal niet grappig wat Franklin over hen zei. Met name een zinsnede uit het liedje "When the cows go to sleep" viel meestal verkeerd ("They go crazy when they see a bit of tit/ 'cause they have a brain made of cow-shit"). Over die discrepantie tussen de grove woorden van Franklin enerzijds, en de hooggespannen verwachtingen van de cowboys anderzijds op een avondje uit, gaat het volgende gedicht.


je maakte de verkeerde grappen
en lag direct na de show steevast
het genade-zand te happen

vier dorpen lang ging het wel goed
toen raakte je geluk een beetje op
men vond later nog je riem en je hoed

tja, in een barre omgeving als hier
moet je wel een tikje aangepast zijn
en jij, jij bracht het verkeerde vertier

kijk, er waren wel mietjes in het publiek
maar had dat nu toch niet gezegd
ze schoten op jou want jij schoot in hun wiek

rust zacht, Franklin, in het prairiezand
niemand weet precies waar je ligt
je dood haalde niet eens de krant


Countryman Ray

Moving the cattle

Het is weer maandag dus is het tijd voor een oude Western-liedtekst. Deze keer een veedrijverslied. Die waren er in vele soorten en maten; onderstaande was er een van een grote groep veedrijvers (een zgn. trek-union) uit Texas. Dit lied heeft flink wat varianten waar het om het refrein gaat, sommige waren nogal schunnig en die ga ik hier niet plaatsen. Die gingen nl. over contacten met bepaalde prostituees van lichte zeden. Ze werden met naam en toenaam genoemd, want er was destijds nog geen wet op de privacy. Onderstaand lied werd ca. 30 jaar lang veel gezongen, daarna verboden de grote veebazen het. Dit omdat de cowboys vaak niet opletten en dan in het vuur van het gezamenlijk zingen de kudde uit het oog verloren.


Beweeg het vee

het vee is ons brood en ons leven, jihaa jihaa,
we hebben al heel wat vee gedreven, jhihaa jihaa
op naar het slachthuis in het noorden, jihaa jihaa
waar ze doden zonder veel woorden, jihaa jihaa

Refr.:

arme arme koeien, wat is toch jullie lot
strakjes geslacht tot op het bot
we voelen de hele weg met jullie mee
gaan dan terug voor een nieuwe kudde vee
van Texas naar Chicago, naar Chicago

we zijn al halverwege, dat is mooi, jihaa jihaa
we geven onze paarden wat hooi, jihaa jihaa
en gaan dan zelf flink aan de drank, jihaa jihaa
we wennen aan onze lichaamsstank, jihaa jihaa

Refr.:

arme arme koeien, wat is toch jullie lot
strakjes geslacht tot op het bot
we voelen de hele weg met jullie mee
gaan dan terug voor een nieuwe kudde vee
van Texas naar Chicago, naar Chicago

en in de ochtend weer nieuwe zin, jihaa jihaa
we doen dit voor geldelijk gewin, jihaa jihaa
want straks is Old Chicago in zicht, jihaa jihaa
wij leveren koeien, dat is onze plicht, jihaa jihaa

Refr.:

arme arme koeien, wat is toch jullie lot
strakjes geslacht tot op het bot
we voelen de hele weg met jullie mee
gaan dan terug voor een nieuwe kudde vee
van Texas naar Chicago, naar Chicago


Countryman Ray

ABC-spel (21)

De U is van de United Cowboys of America, vaak in een adem genoemd met de Confederated Cowboys of America. Beide waren vakbonden van veedrijvers in de periode 1850-1900. Het (enige) verschil was subtiel maar belangrijk: de cowboys van United mochten in noodgevallen een koe van de eigen kudde slachten en opeten; de cowboys van Confederated mochten dat beslist niet. United verweet Confederated dat ze te veel naar de belangen van de werkgevers neigde; Confederated verweet United dat ze geen echte cowboys waren.
Als de cowboys elkaar tegenkwamen ontstond er vaak ruzie; er waren bijv. typische United-saloons en Confederated-saloons; typische United-gebruiken en typische Confederated-gebruiken etc. Nadat er enkele doden waren gevallen toen er een groep dronken United-cowboys in 1888 een pro-Confederated-dorp platbrandde, greep Justitie hard in. De grote United-leider Nicolas Sandholm verdween voor 10 jaar achter de tralies, de bond moest een enorme boete betalen en United kreeg daardoor een slechte naam, wat hen veel leden kostte.

Uiteindelijk verdween de cowboy natuurlijk grotendeels van het toneel; de restanten van beide vakbonden gingen in 1901 samen verder als de American Congress of United and Confederated Cowboys. In 1947 werd de vakbond opgeheven.


Countryman Ray

ABC-spel (11)

De K is van de koe. Naast het paard is de koe het dier dat het meest met de prairie verbonden is. Althans in de 19e eeuw, de heyday van het Wilde Westen.

Koeien werden gefokt voor hun vlees, niet zozeer voor hun melk. Als ze volgroeid waren werden ze in enorme kuddes door de cowboys naar de grote spoorlijnen gebracht. Daar werden ze ingeladen en met veewagons naar Chicago getransporteerd. In the Windy City stonden namelijk de grote slachthuizen van Amerika.

Helaas moet ik zeggen dat ook hier de indianen wel weer eens roet in het eten gooiden. Krijgers van de Siraleemoo-stam bijvoorbeeld vielen een veetransport aan op 3 juli 1871. Onder leiding van de legendarische cowboy Jake "Redeye" McClusky werden ruim 1000 koeien naar het station van St. Helens Crossing gebracht. De indianen vielen echter rond drie uur 's middags onverhoeds aan en joegen cowboys en koeien uiteen. Het kostte Redeye daarna met zijn makkers drie dagen om alle koeien op te sporen en weer in het gareel te brengen. Het doel van de indianenaanval is nooit duidelijk geworden.

Tegenwoordig gaan er bijna geen kuddes koeien meer over de prairie. Amerikanen eten namelijk nog steeds wel rundvlees, maar ook steeds meer kip en tofoe.


Countryman Ray

ABC-spel (3)

De C staat natuurlijk voor de cowboy, de onbetwiste koning van de prairie. Zonder de cowboy is er geen prairie en geen Wilde Westen en vice-versa. Ten onrechte worden cowboys in films vaak afgeschilderd als ongeschoren, zweterig, vervuild, ruzie zoekend, altijd maar weer dronken, trigger-happy rapalje dat constant vuurgevechten met de sheriff levert. Dat beeld klopt echter totaal niet, want in werkelijkheid waren en zijn het vaak aardige, de wet respecterende, rustige en gedreven vaklui die grote kuddes koeien van de ene naar de andere plek brengen, vaak over zeer grote afstanden. Soms ook zijn het specialisten die geduldig wilde paarden (de zgn. mustangs) vangen en temmen.

Op mijn reis door Arizona, eerder dit jaar (zie daarvoor deze weblog) heb ik met enkele van hen mogen praten. Want geloof het of niet, er bestaan nog steeds cowboys! Veel zijn het er echter niet meer. Wat me opviel is dat ze zoveel weten van het leven op de grote vlaktes, en hoe je daar in elk jaargetijde en onder alle omstandigheden kunt overleven. Ze zijn echt versmolten met de prairie, het is hun thuis. En dat ze een hekel aan indianen hebben is ook allemaal beeldvorming, op geniepige wijze door Hollywood bij elkaar gelogen. Sommige van hun beste vrienden zouden indianen kunnen zijn, als ze ze zouden kennen. Dat hebben ze me notabene zelf verteld.

Daarom: als je een western ziet, neem de rol en het beeld dat van de cowboy wordt neergezet wel met een korreltje zout.


Countryman Ray

Cannonball Milwaukee

Cannonball Rumper was een hoge officier uit het Amerikaanse leger. Hij was door een groep cowboys gevraagd te bemiddelen in een conflict tussen de koeienhouders en een indianenstam, waarvan werd vermoed dat ze koeien ontvoerden. Uiteindelijk bleek een van de cowboys de schuldige en wilden zijn kompanen af van de indianen omdat ze vruchtbare graasweilanden hadden. Rumper werd de held van de indianen en veranderde zijn naam in Cannonball Milwaukee.


Ze kregen de schuld van alles
de indianen, voor het blok gezet
wendde zich tot Rumper
die prompt de lieve vrede heeft gered

Hij verstopte zich achter een struik
hield getrouw de wacht
en zag tot zijn verbijstering
de cowboys als dieven in de nacht

Hij loste geen schot
en meldde de cowboys de volgende dag
het waren niet de indianen
en vertelde wat hij zag

De koeienkerels waren betrapt
als verliezers dropen ze af
sindsdien heet Rumper Milwaukee
omdat hij de indianen weer waardigheid gaf

De smeerlappen pakten hun biezen
hun koeien en hun vrouwen
Milwaukee zag het met blijdschap aan
al zijn de indianen ook niet altijd te vertrouwen


Countryman Ray

Nurse Dorothy

Kansas City is nu een miljoenenstad, maar begin 19e eeuw was het niet meer dan een vooruitgeschoven post op de prairie. Ondanks het geringe aantal inwoners waren er veel vuurgevechten. Drankgebruik en korte lontjes waren daar debet aan, zoals wel meer op de prairie. Dat die vuurgevechten verrassend vaak toch nog goed afliepen, had een oorzaak. Daar gaat dit gedicht over, dat een ode is aan een opmerkelijke vrouw die vrijwel vergeten is, ook onder de liefhebbers van het Wilde Westen. Ik moet er eerlijkheidshalve wel bij zeggen dat Nurse Dorothy liever gewonde cowboys hielp dan gewonde Indianen. Daar had ze een hekel aan. Maar dat was vrij normaal in die tijd.


als er weer eens schoten vielen
en een cowboy raakte gewond
kwam Dorothy naast hen knielen
zij was het die hen graag verbond

Dorothy deed het niet minder
dan geleerd chirurg of doc
de cowboys hadden geen hinder
van haar immer smerige rok

ze hadden geen moeite ook met
haar haast duivels zwarte ogen
haar wil was groot, haar woord was wet
ze zouden alles gedogen

dankbaar keken ze haar aan;
zij kon haar mannetje staan!


Countryman Ray