Making money

Standaard vervoermiddelen op de prairie waren (naast de trein) het paard en de combinatie van paard en wagen. Ook toen al was men bezig met het ontwikkelen van zuinige vervoermiddelen. Niet vanwege benzine, die bestond toen nog niet, maar wel met betrekking tot datgene dat een paard gebruikte: haver, hooi en water. Een paard dronk gemiddeld drie emmers water per dag, at een pak hooi en twee emmers haver. Een smid uit Jacksonville, Georgia, had hoefijzers uitgevonden die het voor paarden makkelijker maakten om te lopen. Daardoor werden ze minder vermoeid en konden ze toe met een half pak hooi en 1 emmer haver per dag. Echter, de leveranciers van hooi en haver op de prairie zagen zo hun omzet enorm dalen. Dus besloten ze in het geniep om de smid en zijn uitvinding uit te schakelen.


de dollars glippen uit onze handen
die smid verpest onze negotie
wij versterken onze banden
en stemmen over een motie:

weg met zuinige hoefijzers, ja
leve de grote havervraag!
die uitvinding moet in de la
wat denkt die slimme blaag?

we branden zijn smederij plat
jagen hem weg met pek en veren
zo komt in onze handel niet de klad
en blijven we ons kapitaal beheren

noem ons achterbaks en gemeen
maar wij gaan voor het grote geld
wij gaan voor de winst alleen
want dat is wat in dit land telt


Countryman Ray

Loving the horse

Een van de belangrijkste banen op de praire was die van hoefsmid. Zonder hoefsmid geen vervoer per paard. Op de hele prairie was er echter maar een hoefsmid die ook dichtte, in zijn spaarzame vrije tijd. Hij heette Angus McFarlane, en hij heeft enkele gedichten geschreven voor een lokaal krantje, de Oregon Mail Express. Een daarvan heb ik hieronder vertaald. Zoals je kunt zien was de smid wel een beetje een softie. Er gingen echter ook geruchten dat zijn liefde voor paarden verder ging dan wat menselijk gezien normaal en gezond is.

Verder wil ik graag alvast melden dat ik a.s. maandag met een speciale zomerserie begin, die loopt tot begin september. Ik ga nog niet verklappen waar het over gaat, maar het wordt heel interessant!


paardje paardje, trappel zacht
over de wijde mooie prairie
of je een hengst bent of een merrie
je weet wat jou daar buiten wacht

de ruimte om te galopperen
en je baasje te vervoeren
het kan me soms zo ontroeren
dat ik de tranen niet kan weren

en ik weet dat je vroeg of laat
weer bij me komt voor je voeten
waar nieuwe ijzers op moeten -
ik smelt als je voor me staat

laat me je kussen en strelen
ik kan mijn liefde niet verhelen


Countryman Ray

ABC-spel (3)

De C staat natuurlijk voor de cowboy, de onbetwiste koning van de prairie. Zonder de cowboy is er geen prairie en geen Wilde Westen en vice-versa. Ten onrechte worden cowboys in films vaak afgeschilderd als ongeschoren, zweterig, vervuild, ruzie zoekend, altijd maar weer dronken, trigger-happy rapalje dat constant vuurgevechten met de sheriff levert. Dat beeld klopt echter totaal niet, want in werkelijkheid waren en zijn het vaak aardige, de wet respecterende, rustige en gedreven vaklui die grote kuddes koeien van de ene naar de andere plek brengen, vaak over zeer grote afstanden. Soms ook zijn het specialisten die geduldig wilde paarden (de zgn. mustangs) vangen en temmen.

Op mijn reis door Arizona, eerder dit jaar (zie daarvoor deze weblog) heb ik met enkele van hen mogen praten. Want geloof het of niet, er bestaan nog steeds cowboys! Veel zijn het er echter niet meer. Wat me opviel is dat ze zoveel weten van het leven op de grote vlaktes, en hoe je daar in elk jaargetijde en onder alle omstandigheden kunt overleven. Ze zijn echt versmolten met de prairie, het is hun thuis. En dat ze een hekel aan indianen hebben is ook allemaal beeldvorming, op geniepige wijze door Hollywood bij elkaar gelogen. Sommige van hun beste vrienden zouden indianen kunnen zijn, als ze ze zouden kennen. Dat hebben ze me notabene zelf verteld.

Daarom: als je een western ziet, neem de rol en het beeld dat van de cowboy wordt neergezet wel met een korreltje zout.


Countryman Ray

The day after

Ik had vandaag de mailbox al vol van Countryman-fans: ik was mijn entry "vergeten" op de vaste woensdag. Op zich is dat zo, maar toch ook niet helemaal. Ik was namelijk bezig met een gedicht over The Great Fladderak, oftewel John Steamwiller, en ik had zijn biografie 'The Great Fladderak, the incredible story of John Steamwiller' nog niet uit. Vandaag flink doorgelezen en vandaar goed onderlegd de laatste strofe geschreven.
Om te laten zien dat het me serieus is, volgt morgen -zoals gebruikelijk op de vrijdag- de volgende entry!


John Steamwiller had paarden
een vrouw en drie dochters
een ranch met prachtige bomen
voor de meesten op de prairie
om zachtjes van te dromen

Zijn dochters gingen weg
het stadse leven trok
ieder op een paard
ze zwaaiden naar hun ouwe lui
en verlieten huis en haard

Een dag later bekende de vrouw
te vallen voor de charmes van een ander
zij nam de benen van een vierde paard
donkere wolken pakten zich samen
en sindsdien is het bij John niet meer opgeklaard

Binnen een week was John alles kwijt
hij verkocht zijn ranch
zette het op een zuipen
en een voordeel van alles was
hij hoefde niet naar huis te kruipen


Countryman Ray

Riding through Dutch Arizona

Deze week heb ik een mooi bruin paard gehuurd, bij een manege midden in een landelijk gebied. Urenlang heb ik gereden en genoten van het landschap. Ik had een thermoskan met sterke koffie mee, een stuk spek, een ongesneden brood en een homp kaas. Stoere mannen-gevoel, puur genieten. Van deze middag werd ik echter ook wel een beetje weemoedig. Daarover gaat het volgende gedicht.


met kalme tred over heide en door bos
het zand wijkt voor de stoere hoeven
van mijn lieve merrie, ze kent de weg;
het is in dit landschap goed toeven

als vanzelf wordt de heide een prairie
ik zie zelfs bergen waar wolken zijn
want opeens ben ik terug in Arizona
en voel ik me zo warm, blij en klein

maar dan weet ik het weer: dit is Holland
een auto raast over gindse straat
ik woon hier, maar droom van leven elders -
voor altijd in een wijde spagaat


Countryman Ray

They stole me the fiddle

Als je zo over de prairie rijdt in Arizona, dan overvalt je wel eens een momentje van melancholie. Iets van: vroeger was het beter, de vrouwen droegen rokken en hadden een parasolletje tegen de felle zon. Ik stelde me op een avond voor, terwijl ik naar de ondergaande zon keek die de horizon en de rotsen alle mogelijke kleuren gaf, dat ik ergens in een klein golddigger-dorpje zat. Afijn, lees maar:


Achterover leunde ik
tegen de voorzijde van de saloon
bij de trog van de paarden
stond jij

ik pakte mijn instrument
en zette een liefdeslied voor je in
het klopte

je keek op
glimlachte steels
en voor ik het wist
zongen we samen de sterren
bij de maan vandaan

je kende je klassiekers
en ik mijn lijn
en de hemel was nooit meer hetzelfde


Countryman Ray

Down the dustpipe

Ook op de prairie rukt de industrialisatie op. Tijdens mijn trektocht door Arizona werd me vaak pijnlijk duidelijk hoe weinig ongerepte natuur er nog over is. Vooral de bovengrondse olie- en gaspijpen doorkliefden de natuur op een onbarmhartige manier. Het paard had er geen last van: dat sprong er geroutineerd overheen. Die was het dus al gewend, ik een stuk minder. Over die acceptatie gaat het volgende gedicht:


De kaarsrechte kromming
blinkt in de bovenzon
en zindert glanzend
tegen de natuur in

Daar
in de diepte ligt het gapende goud
en het gas belsgewijs opgeslagen

We moeten het hebben
en rusten niet
voordat de hele prairie
is vergeven van de buizen

Alleen dan kunnen we zeggen
geef ons heden ons dagelijks loon
en verlos ons van de schoonheid
van de leegte
en het schitterende
van de afwezigheid van de mens


Countryman Ray

Last train to Mountain Dew

Ik weet het nog goed. Het was de derde dag te paard, precies op het moment dat je nog niet gewend bent aan het alleenzijn, maar wel het benul hebt dat je de komende dertien dagen nog alleen zult zijn. Het zijn de momenten dat het leven zich in zijn volle kracht aan je openbaart. Je kijkt terug, blikt vooruit en probeert er een lijn in te ontdekken. Zo'n levensloop is als een treinreis. Vandaar de trein naar Mountain Dew:


Bij geboorte kreeg hij een kaartje
voor de derde klasse trein
zijn destinatie Mountain Dew
waar veel het einde vond

Van staanplaats naar leuning
naar zetel naar het laatste fluitje
en het stof dat neerdaalde
om Mountain Dew

Er was geen weg terug
we rijden rondjes om de berg
en als je je kaartje verliest
ben je er sneller


Countryman Ray

Dragging me away

Countryliefhebbers, ik ben weer terug uit Arizona. Het was in één woord een geweldige ervaring! Mijn countrylongen hebben het echte wersternleven met volle teugen opgezogen. Ik moet eerlijk bekenen dat het wel weer even wennen was toen ik terugkwam in Nederland. Het weer, de drukte, alles was zo anders. Ik heb enorm veel geschreven, want de indrukken waren overweldigend. De komende weken zal ik steeds iets vertellen over mijn reis en mijn belevenissen. Bijvoorbeeld over mijn lonely travel van twee weken per paard, mijn ontmoetingen met echte Indianen, de omgang met de natuur en de elementen en wat al niet meer. Ik ben er emotioneel rijker van geworden en had de ervaringen met geen mogelijkheid willen missen. Ik ben zeer blij dat ik dit met jullie kan delen, zoals het volgende gedicht over mijn tijd met het paard.

Na een dagje rijden op je paard ben je, ondanks de geringe inspanning, toch erg moe. De overweldigende indrukken zijn energieverslinders en dus kan het gebeuren dat je 's avonds bij een kleine kreek zit met een glas whiskey, overmand door vervoering en emoties. Gelukkig heb ik mijn kleine opschrijfboekje naast me liggen en dit gedicht heb ik tijdens zo'n emotievolle avond geschreven.


De vier benen onder je brengen
je gedachten
op gang en de maat
van de stappen zijn de tellen
verwijderd van de werkelijkheid

de terugkeer met de zon
het dalende oog op de gele huid
van stof en zand
van de einder en het kijken

het grote het weidse
en het ontelbare van het witsel
in het donker bovenhoofdse
het paard zo zwart
als de randen van die sterren


Coutryman Ray

After the rodeo

Mensen, het is hier geweldig in Arizona. Ik vind het prachtig. Morgen ga ik vooor twee hele weken op individuele trektocht per paard. Dat kost $700 maar daarvoor heb je voor 14 dagen een paard, een zadel en alles wat je nodig hebt om te overleven op de prairie. Ik heb er natuurlijk heel veel zin in.

Maar ik wil het even hebben over waar ik net ben geweest, want je hebt hier natuurlijk ook rodeo's. Daar was ik: bij een rodeo. Mannen op paarden, clowns in de piste, wilde buffels, juichend publiek en een hoop kabaal over de speakers. Spektakel waar Amerikanen erg van houden, terwijl ze zich tegoed doen aan de van rondlopende verkopers gekochte hotdogs. Het zand vloog de bezoekers die vooraan zaten om de oren, want de hal was niet eens zo groot. En ook ik was er bij! Na afloop heb ik nog even staan kijken hoe de beesten terug gingen naar de stallen of in veewagens geladen werden. Wat denkt zo'n rund nou eigenlijk na zijn optreden? Daarover gaat het volgende gedicht.


na de show is het nog lang
onrustig
trillend staan paard en rund
op hun moegelopen benen
wat was het lawaaiig, wat was het
druk

ze kijken om zich heen,
waar nu naartoe?
ze krijgen een pets op de billen
in de stal gaan ze en
eten zullen ze
en water, veel water drinken

is dit wat de beesten willen?
nee, dit is wat de mensen willen,
mannen vooral, in geblokt
houthakkershemd en een
grote hoed

de dieren wordt niets gevraagd


Countryman Ray

Code of the mountain

Er is iets in het Wilde Westen, dat veel mensen onderschatten. Dat is de kou, het stof, de hitte, de kleur van het water. Alles is anders dan je gewend bent. Het water is te drinken, maar wel groenig en lauwwarm. Het zand steekt als het warm is en voelt ijskoud als het nacht is. 's Morgens is je keel rauw van het stof en 's middags plakt de koffie in je lemen mond.
Hoe romantisch de cowboyhoeden, gezadelde paarden en stille saloons ook mogen zijn, het echte leven had meer downs dan ups in de westerntijd.


Er is meer stof op de vlakte
dan om over te spreken
meer vuur in de zon
dan in de harten

de mannen, zij gaan voort
balanceren tussen dag en nacht
op het randje
waar het even
heel even maar
de moeite van het bestaan waard is

stil zijn ze
stil is het
zo hoort het zonder te zijn

in het donker schreeuw je niet
in het felle licht word je niet gehoord

je mist het omslagpunt
op een haar van de manen



Countryman Ray

If you don't wanna drink, get out of the saloon

Mensen vragen mij wel eens waarom het Westen altijd Wild wordt genoemd. Ik heb me afgelopen weekend in die vraag verdiept. Immers, in de meeste westernstudieboeken wordt helemaal niet gesproken over het Wilde Westen. In de serieuze literatuur ook niet. Het Wilde Westen komt alleen voor in popliedjes (Wild wild west, van the Fresh Prince) en in reclame van Marlboro.
Het is dus een beetje te vergelijken met de Kerstman, die eigenlijk helemaal geen oude man met een hagelwitte baard is. Dat is de Coca-Colakerstman. De echte, uit Finland, was een gnoom met een bochel en een enge neus. Zo zie je maar hoe de reclame en de commercie ons beelden opdringt. Daar heb ik vervolgens een gedicht over geschreven.


De meid poetste het glaswerk
de piano werd met rust gelaten
het duister krult om de saloon

en de flessen nevelen
de geur van tabak
hangt in jassen en baarden
en de paarden
aan het hek bij de drinkbak buiten
rusten uit en maken geen geluid
dit is het westen
niet bepaald wild

dat is ook maar bedacht
door een handige jongen


Countryman Ray

The Marconi Brothers

Het paard is mijn favoriete dier. Wat zou het toch mooi zijn als paarden niet alleen, zoals nu, commando's begrijpen maar ook je diepere wezen. Een praatje maken met je viervoetige vriend, zogezegd. Maar ja, dat kan ook raar uitpakken. Daarover gaat het volgende gedicht.


ze waren met z'n tweeen
kwamen overal waar
paardenmarkten werden gehouden
paarden die wat
onzeker overkwamen:
daar hadden ze het op voorzien,
The Marconi Brothers

elk ging aan een kant staan
elk stond naast een oor
het paard luisterde
de broers fluisterden
ze hadden kwade bedoelingen

ze gebruikten woorden
niet voor herhaling vatbaar
scheldwoorden, jawel het paard werd
onzeker, hinnikte bang
werd onhandelbaar
het duurde niet lang
of The Marconi Brothers
kregen een slechte naam

de sheriff kwam kijken
handelaren eisten actie
de paarden moesten
gerust worden gesteld

The Marconi Brothers vluchtten
en doken op bij weer een andere
paardenmarkt
slecht als ze waren

gelukkig weten de paarden nu
wie ze kunnen vertrouwen

Countryman Ray

Catching the bull

Afgelopen weekend zag ik een man zitten vissen aan de vijver vlak bij mijn huis. Echt een mannending, het vangen van een dier. Ik kan me wel iets voorstellen bij zijn gevoelens. En toch: het haalt het natuurlijk niet bij wat werkelijk stoere kerels doen, en wat in het Wilde Westen voor elke cowboy dagelijks werk was, namelijk echte wilde, soms gevaarlijke beesten vangen. Wilde koeien, dolle stieren, losgebroken paarden. Dat inspireerde me tot het volgende gedicht.

De stier is gezien, en hij
ziet de cowboy

langzaam draaien ze om elkaar heen
de stier ziet kansen maar
de cowboy is er klaar voor,
pakt zijn trouwe lasso

met ervaren hand zwaait en
zwiept hij, het geluid is hem
welbekend, de stier hoort het

hij aarzelt, bokt, springt opzij
de cowboy werpt en het is
raak!

de stier spartelt tegen
voelt het touw om zijn horens
wil weg, gooit zijn achterpoten
hoog in de lucht

het is
vergeefs

de cowboy haalt het touw
moeizaam naar zich toe
en wint de strijd

deze stier ontsnapt niet meer

Countryman Ray